Τα αρχαιότερα πετρώματα της Ελλάδας έχουν εντοπιστεί στο Φωτεινό Καλαμπάκας

Ημερομηνία

Έρευνα-παρουσίαση: Αποστόλης Ζώης
«Οι μελέτες στην περιοχή της Θεσσαλίας αφορούν κυρίως το ηπειρωτικό υπόβαθρο της Πελαγονίας στις περιοχές Φωτεινού Τρικάλων, Βερδικούσας, Καλλιθέας-Σαρανταπόρου, Κάτω Ολύμπου, Μαυροβουνίου-Πηλίου καθώς και τις οφιολιθικές εμφανίσεις (ωκεάνια λιθόσφαιρα) στον Κόζιακα, στη Δαφνοσπηλιά, στα Λουτρά Σμοκόβου και Ανάβρα Καρδίτσας αλλά και στον Τίταρο (βόρεια του Λιβαδίου Λάρισας)». Αυτά αναφέρει, στη στήλη, ο κ. Δημήτρης Κωστόπουλος, Καθηγητής, στο Τμήμα Γεωλογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών στο πλαίσιο σχετικής εργασίας παρουσιάζοντας σημαντικά και ενδιαφέροντα στοιχεία για το θεσσαλικό διαμέρισμα.
Νοητή γραμμή
«Η νοητή γραμμή Καστοριά-Γρεβενά-Τρίκαλα-Καρδίτσα-Λαμία αποτελεί σήμερα το δυτικό περιθώριο μιας παλιάς ηπείρου που είναι γνωστή ως Πελαγονία και η οποία δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της Ανώτερης Λιθανθρακοφόρου και Κατώτερης Πέρμιας Περιόδου πριν περίπου 300 εκατομμύρια χρόνια. Δυτικά της Πελαγονίας υπήρξε ένας ωκεανός, ο Ωκεανός της Πίνδου, ο οποίος δημιουργήθηκε στις αρχές της Τριαδικής Περιόδου πριν 240 εκατομμύρια χρόνια και συνέχισε να αυξάνεται μέχρι τα μέσα της Ιουρασικής Περιόδου πριν 170 εκατομμύρια χρόνια οπότε και άρχισε να καταστρέφεται”, συνεχίζει ο καθηγητής και προσθέτει:
“Η τελική καταστροφή του Ωκεανού της Πίνδου συνέβη κατά τη διάρκεια της Ηωκαίνου Περιόδου πριν περίπου 50 εκατομμύρια χρόνια. Τα υπολείμματα των πετρωμάτων του Ωκεανού της Πίνδου επωθήθηκαν επάνω στο δυτικό περιθώριο της Πελαγονίας και σήμερα αναγνωρίζονται ως τα οφιολιθικά συμπλέγματα της Πίνδου, του Βούρινου, του Κόζιακα και της Όρθρυος. Η ήπειρος που βρισκόταν ακόμα δυτικότερα του Ωκεανού της Πίνδου είναι γνωστή ως Αδρία-Απουλία και σήμερα καταλαμβάνει την Ήπειρο και μεγάλες περιοχές της Στερεά Ελλάδας και της Πελοποννήσου. Η παραπάνω γνώση προέρχεται από πετρολογικές, γεωχημικές και τεκτονικές μελέτες των πετρωμάτων της ωκεάνιας λιθόσφαιρας του Ωκεανού της Πίνδου και των ηπειρωτικών λιθοσφαιρών της Πελαγονίας και Αδρίας-Απουλίας. Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι με την κατασκευή του φράγματος του Ιλαρίωνα και την πλημμύριση τμήματος της κοιλάδας του Αλιάκμονα θα χαθούν για πάντα γεωλογικές αποδείξεις της επώθησης της ωκεάνιας λιθόσφαιρας του Ωκεανού της Πίνδου επάνω στην ηπειρωτική λιθόσφαιρα της Πελαγονίας λόγω τεράστιων τεκτονικών δυνάμεων».
Αρχαιότερα πετρώματα
Τέλος μιλώντας για τα αρχαιότερα πετρώματα της Ελλάδας, καταλήγει τονίζοντας:
«Τα αρχαιότερα πετρώματα της Ελλάδας μέχρι στιγμής έχουν εντοπισθεί στις περιοχές Φωτεινού Καλαμπάκας, Δεσκάτης Γρεβενών και λίγα χιλιόμετρα δυτικά της Φλώρινας. Πρόκειται για γρανίτες ηλικίας 700 εκατομμυρίων ετών. Η χρονολόγησή τους έγινε σε ορυκτά ζιρκόνια με τη μέθοδο ουρανίου-μολύβδου. Τα πετρώματα αυτά πρωτο-δημιουργήθηκαν σε ένα περιβάλλον όπως αυτό των σημερινών Άνδεων όπου η πλάκα του Ειρηνικού Ωκεανού καταδύεται κάτω από την πλάκα της Νότιας Αμερικής, στο βόρειο περιθώριο μιας μεγα-ηπείρου που επικρατούσε στα νότια γεωγραφικά πλάτη γνωστής με το όνομα Γκοντβάνα. Από εκεί αποσχίσθηκαν (ως Αβαλονία) πριν περίπου 500 εκατομμύρια χρόνια [λόγω γένεσης ενός ωκεανού που φέρει το όνομα Ρηικός Ωκεανός] και άρχισαν το προς βορρά ταξίδι τους για να φθάσουν στο τέλος να ενσωματωθούν στο νότιο περιθώριο της Λαυρωσίας που εξηγήσαμε προηγουμένως. Τα πετρώματα αυτά αποτέλεσαν το υπόβαθρο στο οποίο εισέδυσαν οι γρανίτες της Πελαγονίας πριν 300 εκατομμύρια χρόνια».

Περισσότερα
Άρθρα